Leersituaties

Hoe beschrijven we wat een lerende probeert te bereiken zonder al te beslissen hoe diegene moet leren? Deze pagina documenteert de literatuur achter de huidige SPARKS-synthese van leersituaties.

1. DOEL VÓÓR STRATEGIE

Doel Vóór Strategie

Voor dit onderzoek wordt een leersituatie voorlopig gedefinieerd als een strategieneutrale beschrijving van wat de lerende door te leren probeert te bereiken. ‘Ik moet een onbekend begrip begrijpen’ laat verschillende strategieën open. ‘Ik moet leren door te discussiëren’ doet dat niet: de strategie is dan al gekozen.

Bestaande modellen→Wat classificeren ze?→Toets op strategieneutraliteit→Terugkerende leerdoelen→Huidige synthese

Een Grens Vanaf Het Begin

Het doel is niet bestaande modellen in SPARKS te passen. Cognitieve processen, leeractiviteiten, instructiemethoden, leeruitkomsten en ontwikkelingsfasen kunnen de analyse informeren, maar zijn niet automatisch leersituaties.

2. LEERMODELLEN

Wat Wordt Daadwerkelijk Geclassificeerd?

De literatuur bevat veel invloedrijke taxonomieën en modellen die verschillende vragen beantwoorden. De tabel houdt de begrippen van de auteurs gescheiden voordat er een synthese wordt gemaakt.

ModelAuteur(s) / JaarOorspronkelijke relevante categorieën / begrippenWat wordt precies geclassificeerd?Bruikbaarheid voor leersituatiesWaarom?
Leerstrategieën: conceptueel modelHattie & Donoghue (2016)Oppervlakkige verwerving; oppervlakkige consolidatie; diepgaande verwerving; diepgaande consolidatie; transferLeerfasen gekoppeld aan de effectiviteit van strategieënDirect bruikbaarScheidt leerfasen en -doelen van de strategieën die deze kunnen ondersteunen; het model dat het dichtst bij onze vereiste ligt.
Knowledge-Learning-Instruction (KLI)Koedinger, Corbett & Perfetti (2012)Geheugen en automatisering; inductie en verfijning; begrijpen en betekenis gevenKlassen van leergebeurtenissen en -processenDirect bruikbaarMaakt duidelijke verschillen zichtbaar tussen wat leren tot stand brengt, al gaat het formeel om leerprocessen en niet om situaties van de lerende.
Phases of Meaningful LearningShuell (1990)Beginfase; tussenfase; eindfaseOntwikkelingsfasen van betekenisvol lerenIndirect bruikbaarStrategieneutraal en nuttig voor voortgang door de tijd, maar het beschrijft brede fasen in plaats van directe leerdoelen.
Herziene taxonomie van BloomAnderson & Krathwohl (2001)Onthouden; Begrijpen; Toepassen; Analyseren; Evalueren; CreërenDimensie cognitieve processen, naast de kennisdimensieIndirect bruikbaarBiedt taal voor leerdoelen, zoals Begrijpen en Toepassen, maar classificeert formeel cognitieve processen en doelen.
Eerste instructieprincipesMerrill (2002)Probleemgericht; Activeren; Demonstreren; Toepassen; IntegrerenOnderwijsprincipes en -fasenIndirect bruikbaarToepassing en het oplossen van volledige taken zijn zeer relevant, maar dit is vooral een model voor onderwijsontwerp.
Condities en gebeurtenissen van leren en instructieGagné (1965/1985); Gagné, Briggs & Wager (1992)Leeruitkomsten zoals verbale informatie, intellectuele vaardigheden, cognitieve strategieën, attitudes en motorische vaardigheden; instructiegebeurtenissen zoals ophalen, presenteren, uitvoeren, feedback en transferLeeruitkomsten en instructiegebeurtenissenIndirect bruikbaarOmvat relevante functies zoals uitvoeren, onthouden en transfer, maar mengt leeruitkomsten met handelingen van de docent.
ICAPChi & Wylie (2014)Passief; Actief; Constructief; InteractiefVormen van cognitieve betrokkenheidIndirect bruikbaarBelangrijk om betrokkenheid van voorkeur te onderscheiden, maar classificeert niet wat de lerende probeert te bereiken.
Conversationeel model / leertypenLaurillard (2012)Verwerven; Onderzoeken; Discussiëren; Oefenen; Samenwerken; ProducerenLeeractiviteiten en pedagogische vormenNiet strategieneutraalVerschillende categorieën leggen al vast hoe leren plaatsvindt, zoals Discussiëren, Oefenen en Samenwerken.
SOLO-taxonomieBiggs & Collis (1982)Prestructureel; unistructureel; multistructureel; relationeel; uitgebreid abstractStructurele complexiteit en kwaliteit van leeruitkomstenAnder constructBeschrijft de structuur en kwaliteit van het antwoord van de lerende in plaats van de situatie die tot leren aanzet.
Fasen van vaardigheidsverwervingFitts & Posner (1967)Cognitief; associatief; autonoomFasen van vaardigheidsontwikkeling en expertiseContext/moderatorNuttig om eerdere expertise en vaardigheid mee te wegen, maar geen taxonomie van directe leerdoelen.
Cyclus van zelfregulerend lerenZimmerman (2000) / (2002)Vooruitdenken; uitvoeren; zelfreflectieFasen van zelfregulatieContext/moderatorDoelen stellen, monitoren en reflecteren beïnvloeden de strategiekeuze, maar beschrijven de regulatie van leren in plaats van het leerdoel zelf.
Model voor zelfregulerend lerenWinne & Hadwin (1998)Taak definiëren; doelen stellen en plannen; uitvoeren; aanpassenFasen en processen van zelfregulerend lerenContext/moderatorZeer nuttig voor taakdefinitie en doelen, maar gericht op regulatie en aanpassing van studiegedrag, niet op de beoogde leersituatie.
Taxonomie van transferBarnett & Ceci (2002)Meerdere dimensies van transfer, waaronder kennisdomein en transfercontextDimensies en afstand van transferBruikbaar voor TransferHelpt bepalen wat transfer onderscheidt van gewone toepassing; het is geen algemene taxonomie van leerdoelen.
ErvaringslerenKolb (1984)Concrete ervaring; reflectieve observatie; abstracte conceptualisering; actief experimenterenVormen en fasen in een cyclus van ervaringslerenIndirect bruikbaarOmvat relevante leerfuncties, maar combineert ervaring, reflectie, conceptualisering en experimenteren in een cyclus in plaats van strategieneutraal te blijven.
VerwerkingsniveausCraik & Lockhart (1972)Van oppervlakkige naar diepe verwerkingDiepte en aard van geheugenverwerkingIndirect bruikbaarBelangrijk om onthouden en verwerking te begrijpen, maar verwerkingsdiepte is niet zelf een leersituatie.
Generatief lerenFiorella & Mayer (2015)Strategieën zoals samenvatten, schema's maken, tekenen, verbeelden, jezelf toetsen, zelf uitleggen, lesgeven en uitvoerenGeneratieve leerstrategieënNiet strategieneutraalZeer relevant voor hoe lerenden actief met informatie werken, maar classificeert bewust strategieën: juist de variabele die SPARKS open wil laten.
Taxonomie van probleemoplossingJonassen (2000)Probleemtypen die verschillen in structuur, complexiteit, abstractieniveau en domeinspecificiteitTypen en kenmerken van problemenBruikbaar voor Problemen oplossenBiedt een stevigere basis om Problemen oplossen te omschrijven als een situatie met een kloof tussen de huidige en gewenste toestand en een onbekende oplossingsroute.

‘Direct bruikbaar’ betekent niet dat de categorie van een auteur ongewijzigd is overgenomen. Het betekent dat het model helpt leerdoelen te onderscheiden zonder de strategiekeuze vast te leggen. De vijf categorieën hieronder zijn onze eigen synthese, geen door de auteurs gezamenlijk gepresenteerde taxonomie.

3. OEFENEN EN CONSOLIDEREN

Waarom Oefenen En Consolideren Opvallen

Oefenen

Oefenen beschrijft een handeling die de lerende herhaaldelijk uitvoert. Het kan vloeiendheid, nauwkeurigheid, herinnering of vaardigheid versterken, maar schrijft al een activiteit voor. Voor een strategieneutrale taxonomie is Oefenen daarom eerder een middel dan het doel waarmee de lerende wordt geconfronteerd.

Consolideren

Consolideren is theoretisch belangrijk, vooral in de leerfasen van Hattie en Donoghue, maar beschrijft het versterken en stabiliseren van eerder leren. Als leersituatie is het minder vergelijkbaar met doelen zoals begrijpen, toepassen of een probleem oplossen. Het blijft relevant voor de wetenschappelijke onderbouwing, maar wordt momenteel niet als afzonderlijke SPARKS-leersituatie opgenomen.

Waarom Uitsluiten Belangrijk Is

Een begrip kan belangrijk zijn voor leren zonder in deze taxonomie te passen. De toets is niet ‘ondersteunt onderzoek dit begrip?’, maar ‘beschrijft het wat de lerende probeert te bereiken en blijft de keuze van strategie open?’

4. VIJF LEERSITUATIES

Vijf Mogelijke Leersituaties

Na het beoordelen van de modellen op leerdoel, begripsniveau en strategieneutraliteit vormen vijf terugkerende leerdoelen momenteel de sterkste werksynthese.

Verwerven

Ik moet iets nieuws leren.

Begrijpen

Ik moet iets begrijpen.

Toepassen

Ik moet gebruiken wat ik weet.

Problemen Oplossen

Ik moet iets oplossen waarvan de oplossing niet direct bekend is.

Transfer

Ik moet het geleerde in een andere situatie gebruiken.

Huidige Status

Deze vijf leersituaties zijn een SPARKS-synthese in ontwikkeling, gebaseerd op vergelijking van bestaande leermodellen. Ze worden niet gepresenteerd als een gevestigde of gevalideerde taxonomie. Vooral de grenzen tussen Toepassen, Problemen oplossen en Transfer vereisen verder theoretisch en empirisch onderzoek.

5. GRENZEN

De Grenzen Zichtbaar Houden

SituatieLeerdoelHuidige afbakening
VerwervenInformatie of kennis verkrijgen die nieuw is voor de lerende.Schrijft niet voor of dit via kijken, luisteren, lezen, discussiëren, schrijven of doen plaatsvindt.
BegrijpenBetekenis geven aan informatie, verbanden of begrippen.Gaat om betekenis, niet slechts kennismaking met informatie of herinnering.
ToepassenBestaande kennis of vaardigheden gebruiken om een taak uit te voeren.De situatie hoeft niet wezenlijk te verschillen van de context waarin is geleerd.
Problemen oplossenEen kloof overbruggen tussen de huidige en gewenste situatie wanneer de oplossing niet direct bekend is.Wordt bepaald door een onopgelost probleem, niet alleen door het gebruiken van kennis.
TransferEerder geleerde kennis in een wezenlijk andere context of situatie gebruiken.De veranderde context onderscheidt transfer van gewone toepassing.

Deze voor lerenden geformuleerde definities zijn voorlopige SPARKS-omschrijvingen, geïnformeerd door de literatuur; het zijn geen citaten van de oorspronkelijke auteurs.

6. ONDERZOEKSFUNDAMENT

Onderzoeksbasis

  • Hattie, J. A. C. & Donoghue, G. M. (2016). Learning strategies: a synthesis and conceptual model. npj Science of Learning, 1, 16013. DOI: 10.1038/npjscilearn.2016.13.
  • Koedinger, K. R., Corbett, A. T. & Perfetti, C. (2012). The Knowledge-Learning-Instruction Framework: Bridging the Science-Practice Chasm to Enhance Robust Student Learning. Cognitive Science, 36(5), 757–798. DOI: 10.1111/j.1551-6709.2012.01245.x.
  • Shuell, T. J. (1990). Phases of meaningful learning. Review of Educational Research, 60(4), 531–547.
  • Anderson, L. W. & Krathwohl, D. R. (eds.) (2001). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing. Longman.
  • Merrill, M. D. (2002). First Principles of Instruction. Educational Technology Research and Development, 50(3), 43–59.
  • Gagné, R. M., Briggs, L. J. & Wager, W. W. (1992). Principles of Instructional Design. Harcourt Brace Jovanovich.
  • Chi, M. T. H. & Wylie, R. (2014). The ICAP Framework: Linking Cognitive Engagement to Active Learning Outcomes. Educational Psychologist, 49(4), 219–243. DOI: 10.1080/00461520.2014.965823.
  • Laurillard, D. (2012). Teaching as a Design Science: Building Pedagogical Patterns for Learning and Technology. Routledge.
  • Biggs, J. B. & Collis, K. F. (1982). Evaluating the Quality of Learning: The SOLO Taxonomy. Academic Press.
  • Fitts, P. M. & Posner, M. I. (1967). Human Performance. Brooks/Cole.
  • Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. In Handbook of Self-Regulation. Academic Press.
  • Winne, P. H. & Hadwin, A. F. (1998). Studying as self-regulated learning. In Metacognition in Educational Theory and Practice.
  • Barnett, S. M. & Ceci, S. J. (2002). When and where do we apply what we learn? A taxonomy for far transfer. Psychological Bulletin, 128(4), 612–637.
  • Kolb, D. A. (1984). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Prentice-Hall.
  • Craik, F. I. M. & Lockhart, R. S. (1972). Levels of processing: A framework for memory research. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 11(6), 671–684.
  • Fiorella, L. & Mayer, R. E. (2015). Learning as a Generative Activity: Eight Learning Strategies that Promote Understanding. Cambridge University Press.
  • Jonassen, D. H. (2000). Toward a design theory of problem solving. Educational Technology Research and Development, 48(4), 63–85.

Onderzoek Gaat Door

De volgende vraag is bewust kritisch: zijn Toepassen, Problemen oplossen en Transfer werkelijk verschillende leersituaties, of zijn sommige bijzondere gevallen van een breder doel? Die grens moet worden verhelderd voordat de leersituaties de structuur van de SPARKS-vragenlijst bepalen.

← Terug naar SPARKS toepassen
7. VERDER LEZEN

Oefening Baart Kunst?

‘Oefening baart kunst’ is een bekende uitdrukking. Onderzoek naar leren ondersteunt het onderliggende principe: lerenden hebben doorgaans baat bij meer dan alleen informatie ontvangen; ze halen informatie op, genereren, passen toe of werken er anderszins actief mee.

SLAMECKA & GRAF · 1978

Zelf Genereren In Plaats Van Alleen Lezen

In vijf experimenten herinnerden deelnemers zelf gegenereerd materiaal beter dan hetzelfde materiaal wanneer het alleen ter lezing werd aangeboden. Het onderzoek vormde de basis van het zogeheten generatie-effect.

ROEDIGER & KARPICKE · 2006

Ophalen In Plaats Van Alleen Opnieuw Bestuderen

Studenten bestudeerden eerst teksten en lazen die daarna opnieuw of oefenden met ophalen uit het geheugen. Op een onmiddellijke toets hielp herhaald lezen meer, maar na twee dagen en een week zorgde ophaaloefening voor duidelijk beter onthouden.

KARPICKE & BLUNT · 2011

Kennis Ophalen En Reconstrueren

Ophaaloefening leverde grotere winst in betekenisvol leren op dan uitgebreid bestuderen met conceptmaps, ook bij vragen die begrip en gevolgtrekkingen toetsten.

FREEMAN ET AL. · 2014

Actief Leren In De Klas

Een meta-analyse van 225 studies in het hoger bèta- en techniekonderwijs vond betere resultaten op tentamens en begripstoetsen bij actief leren dan bij traditioneel hoorcollegeonderwijs, en een lager percentage onvoldoendes.

Deze studies valideren SPARKS zelf niet en onderzoeken verschillende leeractiviteiten onder uiteenlopende omstandigheden. Samen leveren ze echter bewijs dat past bij een centrale SPARKS-stelling: onder normale leeromstandigheden leidt informatie ontvangen en er daarna actief mee werken doorgaans tot sterker leren dan alleen ontvangen.

Onderzoek Gebruikt In Dit Onderdeel

Slamecka, N. J. & Graf, P. (1978), The Generation Effect: Delineation of a Phenomenon. · Roediger, H. L. & Karpicke, J. D. (2006), Test-Enhanced Learning: Taking Memory Tests Improves Long-Term Retention. · Karpicke, J. D. & Blunt, J. R. (2011), Retrieval Practice Produces More Learning than Elaborative Studying with Concept Mapping. · Freeman, S. et al. (2014), Active Learning Increases Student Performance in Science, Engineering, and Mathematics.